Επιμέλεια: Κόρακας Εμμανουήλ
Επιμελητής Β΄ Παθολογίας, Β΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ», Αθήνα. Senior Clinical Fellow in Diabetes and Endocrinology, University College London Hospital, London.
Colombijn, Julia M T et al. “Effectiveness and safety of combining SGLT2 inhibitors and GLP-1 receptor agonists in individuals with type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis of cohort studies.” Diabetologia vol. 69,1 (2026): 36-49.
Στόχοι/Υπόθεση
Οι αναστολείς του συμμεταφορέα νατρίου–γλυκόζης 2 (SGLT2) και οι αγωνιστές του υποδοχέα του γλυκαγονόμορφου πεπτιδίου-1 (GLP-1 RAs) μειώνουν τον καρδιονεφρικό κίνδυνο στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, η επίδραση του συνδυασμού αυτών των φαρμάκων παραμένει αβέβαιη. Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση είχε ως στόχο να αξιολογήσει την πιθανή αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της συνδυαστικής θεραπείας σε σύγκριση με τη μονοθεραπεία σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Μέθοδοι
Πραγματοποιήθηκε συστηματική αναζήτηση στις βάσεις PubMed και Embase από την έναρξή τους έως την 1η Μαΐου 2025 για μελέτες κοόρτης που συνέκριναν την επίδραση της συνδυαστικής θεραπείας με αναστολέα SGLT2 ή αγωνιστή GLP-1 έναντι της μονοθεραπείας, ως προς τη (καρδιαγγειακή) θνησιμότητα και τα καρδιαγγειακά ή νεφρικά καταληκτικά σημεία σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Αποκλείστηκαν μελέτες που περιλάμβαναν άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 ή με μέγιστο χρόνο παρακολούθησης μικρότερο του 1 έτους.
Το πρωτεύον καταληκτικό σημείο ήταν ένα σύνθετο τελικό σημείο μείζονων ανεπιθύμητων καρδιαγγειακών συμβαμάτων (MACE). Τα δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία περιλάμβαναν τη συνολική θνησιμότητα, την καρδιαγγειακή θνησιμότητα, τη νοσηλεία για καρδιακή ανεπάρκεια, ένα σύνθετο νεφρικό καταληκτικό σημείο και τα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάματα. Ο κίνδυνος μεροληψίας αξιολογήθηκε με το εργαλείο ROBINS-I. Οι λόγοι κινδύνου (RRs) και τα 95% διαστήματα εμπιστοσύνης (ΔΕ) συνδυάστηκαν με μετα-αναλύσεις τυχαίων επιδράσεων. Η βεβαιότητα των ενδείξεων αξιολογήθηκε με το σύστημα GRADE.
Αποτελέσματα
Συμπεριλήφθηκαν 18 μελέτες κοόρτης (1.164.774 συμμετέχοντες). Στις μελέτες κοόρτης, η συνδυαστική θεραπεία συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο MACE (RR 0,56 [95% ΔΕ 0,43–0,71]· χαμηλή βεβαιότητα ενδείξεων) και του σύνθετου νεφρικού καταληκτικού σημείου (RR 0,48 [95% ΔΕ 0,32–0,73]· πολύ χαμηλή βεβαιότητα ενδείξεων) σε σύγκριση με τη μονοθεραπεία με αναστολέα SGLT2 ή αγωνιστή GLP-1.
Η συνδυαστική θεραπεία συσχετίστηκε επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο συνολικής θνησιμότητας (RR 0,50 [95% ΔΕ 0,40–0,63]· χαμηλή βεβαιότητα ενδείξεων), καρδιαγγειακής θνησιμότητας (RR 0,26 [95% ΔΕ 0,16–0,43]· χαμηλή βεβαιότητα ενδείξεων) και νοσηλείας για καρδιακή ανεπάρκεια (RR 0,67 [95% ΔΕ 0,64–0,71]· μέτρια βεβαιότητα ενδείξεων).
Παρότι τα δεδομένα ασφάλειας δεν ήταν δυνατόν να συνδυαστούν λόγω έλλειψης συμβαμάτων, δεν παρατηρήθηκαν διαφορές στον κίνδυνο σοβαρής υπογλυκαιμίας, διαβητικής κετοξέωσης, ουρογεννητικών λοιμώξεων και γαστρεντερικών ανεπιθύμητων ενεργειών. Δεν αναφέρθηκαν δεδομένα σχετικά με τον κίνδυνο σοβαρών ανεπιθύμητων συμβαμάτων ή μείζονων ανεπιθύμητων συμβαμάτων άκρων.
Συμπεράσματα/Ερμηνεία
Οι μελέτες παρατήρησης υποδηλώνουν ότι ο συνδυασμός αναστολέα SGLT2 και αγωνιστή GLP-1 στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μπορεί να μειώνει τον κίνδυνο MACE, τη συνολική και καρδιαγγειακή θνησιμότητα, τη νοσηλεία για καρδιακή ανεπάρκεια και τα σύνθετα νεφρικά καταληκτικά σημεία, σε σύγκριση με τη μονοθεραπεία με οποιοδήποτε από τα δύο φάρμακα. Φυσικά, η υπολειπόμενη συγχυτική επίδραση δεν μπορεί να αποκλειστεί, ωστόσο τα αποτελέσματα υποστηρίζουν την ανάγκη για μελλοντικές τυχαιοποιημένες μελέτες που θα συγκρίνουν τη συνδυαστική θεραπεία με τη μονοθεραπεία.