Ιωάννα Καρούζου1, Χάρης Δημοσθενόπουλος1
1 Τμήμα Κλινικής Διατροφής, ΓΝΑ Λαϊκό
Η σωστή διατροφή αποτελεί βασικό πυλώνα στη διαχείριση του σακχαρώδη διαβήτη και προδιαβήτη. Για πολλά χρόνια, οι διατροφικές οδηγίες βασίζονταν σε γενικούς κανόνες, με την προσέγγιση «μία δίαιτα για όλους». Ωστόσο, σήμερα γνωρίζουμε ότι ο κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά στα τρόφιμα και ότι μια ενιαία προσέγγιση δεν είναι πάντα η πιο αποτελεσματική. Η εξατομικευμένη ή προσωποποιημένη διατροφή αναδεικνύεται ως μια πολλά υποσχόμενη προσέγγιση για τη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου και της συνολικής υγείας των ατόμων με διαβήτη.
Στο πλαίσιο της εξατομικευμένης διατροφής, υπάρχουν πολλά διαφορετικά διατροφικά μοντέλα, όπως η Μεσογειακή διατροφή, η χορτοφαγική ή άλλες εναλλακτικές προσεγγίσεις. Κανένα από αυτά δεν είναι κατάλληλο για όλους, καθώς διαφορετικοί άνθρωποι έχουν διαφορετικές ανάγκες, προτιμήσεις και μεταβολικές αποκρίσεις. Ακόμα και στον σακχαρώδη διαβήτη, η επιλογή του κατάλληλου διατροφικού μοντέλου γίνεται με βάση το άτομο και όχι με βάση έναν γενικό κανόνα.
Άτομα με διαβήτη έχουν διαφορετικές μεταβολικές ανάγκες, διαφορετική ανταπόκριση στους υδατάνθρακες και διαφορετικούς θεραπευτικούς στόχους. Για τον λόγο αυτό, η σύγχρονη διατροφική προσέγγιση απομακρύνεται από τα αυστηρά, προκαθορισμένα ποσοστά μακροθρεπτικών συστατικών (όπως υδατάνθρακες 50%, πρωτεΐνη 20% και λίπος 30%) και εστιάζει στην προσαρμογή της σύστασης της διατροφής στο κάθε άτομο ξεχωριστά, με στόχο τον καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και τη συνολική μεταβολική υγεία.
Η εξατομίκευση αφορά και την κατανομή των γευμάτων μέσα στην ημέρα. Το χρονικό μοτίβο της διατροφής μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με την καθημερινότητα, την εργασία, τη φυσική δραστηριότητα, τον ύπνο και τη φαρμακευτική αγωγή του ατόμου με διαβήτη. Δεν υπάρχει ένας «χρυσός κανόνας» για τον αριθμό ή τις ώρες των γευμάτων· αντίθετα, τα γεύματα προσαρμόζονται έτσι ώστε να εξυπηρετούν τον ασθενή και να συμβάλλουν στη σταθερότερη ρύθμιση της γλυκόζης. Έτσι, γίνεται πιο εύκολο να τηρηθεί μακροπρόθεσμα και να ενσωματωθεί στην καθημερινότητα.
Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην προσαρμογή των διατροφικών επιλογών στις ανάγκες κάθε ατόμου. Παράγοντες όπως η γενετική, το μικροβίωμα, και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν τη γλυκαιμική απόκριση, με αποτέλεσμα το ίδιο τρόφιμο να δρα διαφορετικά σε κάθε άτομο.
Τα γονίδια επηρεάζουν τον μεταβολισμό των υδατανθράκων και των λιπαρών, ενώ η σύνθεση των εντερικών βακτηρίων διαφέρει ανά άτομο και επηρεάζεται από τη διατροφή, τον τρόπο ζωής και τη φαρμακευτική αγωγή του ατόμου. Ορισμένα τρόφιμα ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων που βοηθούν στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου και στη μείωση της φλεγμονής, ενώ άλλα μπορεί να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Έτσι, ένα τρόφιμο που θεωρείται «υγιεινό» γενικά, μπορεί σε κάποιο άτομο να προκαλεί μεγαλύτερη αύξηση του σακχάρου ή δυσπεπτικά συμπτώματα, ακριβώς επειδή το μικροβίωμά του το επεξεργάζεται διαφορετικά. Συνεπώς, δύο άνθρωποι που τρώνε το ίδιο γεύμα μπορεί να έχουν διαφορετικά επίπεδα σακχάρου μετά. Η εξατομικευμένη διατροφή βοηθά στην επιλογή τροφών που ταιριάζουν καλύτερα στο μικροβίωμα και στις ανάγκες του κάθε ατόμου, ενισχύοντας τη μεταβολική ισορροπία και τη λειτουργία του εντέρου.
Συμπερασματικά, η εξατομικευμένη ή προσωποποιημένη διατροφή αποτελεί μια σύγχρονη και ανθρωποκεντρική προσέγγιση στη φροντίδα του διαβήτη. Με σωστή ενημέρωση και υποστήριξη, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου και της ποιότητας ζωής των ατόμων με διαβήτη.
Βιβλιογραφία
- Gkouskou K, Lazou E, Skoufas E, Eliopoulos AG. Genetically Guided Mediterranean Diet for the Personalized Nutritional Management of Type 2 Diabetes Mellitus. Nutrients. 2021 Jan 25;13(2):355.
- Munawaroh EF, Herawati DMD, Megawati G, Wijayakesuma A, Apriani L, Sofiatin Y, Dani D. Effectiveness of Personalized Nutrition on Management Diabetes Mellitus Type 2 and Prediabetes in Adults: A Systematic Review. Diabetes Metab Syndr Obes. 2025 Aug 9;18:2783-2796.