Αρχή / Βιβλιογραφική Ενημέρωση / Η αποτελεσματικότητα δίαιτας με χαμηλή περιεκτικότητα υδατανθράκων, σε συνδυασμό με άσκηση, στον γλυκαιμικό έλεγχο και τη μεταβολική υγεία σε ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2: Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση

Η αποτελεσματικότητα δίαιτας με χαμηλή περιεκτικότητα υδατανθράκων, σε συνδυασμό με άσκηση, στον γλυκαιμικό έλεγχο και τη μεταβολική υγεία σε ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2: Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση

Ye He, Zihan Dai, Angus Pak-hung Yu, Stephen Heung-sang Wong, Eric Tsz-chun Poon. Efficacy of a low-carbohydrate diet combined with exercise on glycemic control and metabolic health in type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis.  https://doi.org/10.1111/dom.70379

Επιμέλεια: Παξιμαδάς Χρήστός, Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, MSc
Υπεύθυνος Διαιτολογικού Γραφείου ΓΝΑ ΝΙΜΤΣ

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 (ΣΔΤ2) αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Το 2024 εκτιμάται ότι 588,7 εκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως ζούσαν με διαβήτη, αντιπροσωπεύοντας το 11,1% του παγκόσμιου πληθυσμού, κυρίως λόγω του ΣΔΤ2 [1,2]. Το βασικό χαρακτηριστικό του ΣΔΤ2 είναι η διαταραχή της ρύθμισης της γλυκόζης, η οποία συνοδεύεται από μεταβολικές διαταραχές, όπως η δυσλιπιδαιμία [3]. Αυτές οι ανωμαλίες όχι μόνο επιβαρύνουν τη μεταβολική υγεία αλλά αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών [4]. Παρεμβάσεις που βελτιώνουν αποτελεσματικά τους μεταβολικούς δείκτες είναι κρίσιμες για την επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου και τη μείωση των μακροπρόθεσμων κινδύνων [5]. Οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής, όπως οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων και η άσκηση, αποτελούν από τις πιο σημαντικές και εφαρμόσιμες στρατηγικές για τη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου και της μεταβολικής υγείας στον ΣΔΤ2 [6]. Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατροφικές οδηγίες [7], οι υδατάνθρακες συνεισφέρουν συνήθως το 45%-65% της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης, εύρος που θεωρείται μη περιοριστικό. Συνεπώς, δίαιτες με λιγότερο από 45% ενέργειας από υδατάνθρακες θεωρούνται περιοριστικές [8]. Ο περιορισμός των υδατανθράκων μπορεί να κατηγοριοποιηθεί περαιτέρω ως εξής: ήπια δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων: 26%–45% και σε πολύ χαμηλή: <26% ή <130 g/ημέρα [8-10]. Η υψηλότερη πρόσληψη υδατανθράκων έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο νόσου [11]. Παράλληλα, η δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων (LCD), έχει αναγνωριστεί για την ικανότητα της να στοχεύει άμεσα τη μεταγευματική γλυκαιμία, να βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και να προάγει τη μείωση του σωματικού βάρους, παράγοντες που είναι ιδιαίτερα σημαντικοί στην παθοφυσιολογία του ΣΔΤ2 [9,12]. Η έλλειψη σωματικής άσκησης έχει χαρακτηριστεί ως πραγματικός αιτιολογικός παράγοντας χρόνιων νοσημάτων (όπως ο ΣΔΤ2 και τα καρδιαγγειακά νοσήματα), καθώς και θνησιμότητας [13]. Οι δομημένες παρεμβάσεις άσκησης, συμπεριλαμβανομένης της αερόβιας άσκησης, της προπόνησης αντιστάσεων, της διαλειμματικής προπόνησης υψηλής έντασης και των συνδυαστικών προγραμμάτων, έχουν επιδείξει ευνοϊκά αποτελέσματα στον γλυκαιμικό έλεγχο και στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου [14-17]. Τα οφέλη της άσκησης στον γλυκαιμικό έλεγχο εξηγούνται σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση της συνολικής ευαισθησίας του οργανισμού στην ινσουλίνη, γεγονός που έχει υποστηριχθεί από προηγούμενες μελέτες οι οποίες καταδεικνύουν σημαντικά οφέλη στη συγγένεια των υποδοχέων και στη μυϊκή δύναμη, με αποτέλεσμα την αύξηση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη σε άτομα με ΣΔΤ2 [18,19]. Μέσω της μείωσης της αντίστασης στην ινσουλίνη και της ενίσχυσης της οξείδωσης των λιπιδίων, η δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων (LCD) ενδέχεται να δρα συνεργατικά με την άσκηση, ώστε να βελτιστοποιηθεί περαιτέρω ο γλυκαιμικός έλεγχος και ο έλεγχος του σωματικού λίπους [20,21]. Ωστόσο, η υπάρχουσα έρευνα επικεντρώνεται κυρίως σε μεμονωμένες συγκρίσεις της LCD έναντι άλλων διατροφικών προτύπων, συμπεριλαμβανομένων των διαιτών χαμηλών λιπαρών και των διαιτών υψηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες [22,23], ενώ παρατηρείται έλλειψη συστηματικής διερεύνησης των συνδυασμένων επιδράσεων της LCD και της άσκησης.

ΣΚΟΠΟΣ

Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας μιας δίαιτας χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες σε συνδυασμό με άσκηση (LCD + EX), σε σύγκριση με μια δίαιτα χωρίς περιορισμό υδατανθράκων σε συνδυασμό με άσκηση (NRD + EX), ως προς τον γλυκαιμικό έλεγχο και άλλες κλινικά σημαντικές εκβάσεις μεταβολικής υγείας σε ενήλικες με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔΤ2).

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Πραγματοποιήθηκε συστηματική αναζήτηση σε πέντε βάσεις δεδομένων από την έναρξή τους έως την 1η Αυγούστου 2025. Οι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές (RCTs) αναλύθηκαν με τη χρήση μοντέλων τυχαίων επιδράσεων, με τα αποτελέσματα να εκφράζονται ως μέση διαφορά (MD) και 95% διαστήματα εμπιστοσύνης (CI).

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Συμπεριλήφθηκαν δώδεκα RCTs με συνολικά 805 συμμετέχοντες. Δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων LCD + EX και NRD + EX στη συνολική ανάλυση για: γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c), (MD [95% CI]: 0.18 [0.43, 0.07] %, p= 0.16, γλυκόζη νηστείας (0.30 [ 0.67, 0.07] mmol/L, p= 0.11), επίπεδα ινσουλίνης (1.45 [ 3.62, 0.73] μIU/mL, p= 0.19) και δείκτη HOMA-IR (0.17 [ 0.46, 0.11] arbitrary unit, p= 0.23). Επιπλέον, δεν εντοπίστηκαν διαφορές μεταξύ των ομάδων ως προς τη σύσταση σώματος, την αρτηριακή πίεση, την ολική χοληστερόλη και την LDL χοληστερόλη. Ωστόσο, οι μεταβολές στην HDL χοληστερόλη και στα τριγλυκερίδια ευνόησαν την ομάδα LCD + EX. Η υποομαδική ανάλυση για διάρκεια παρέμβασης ≤6 μηνών έδειξε τάση βελτίωσης για: HbA1c (0.30 [ 0.57, 0.03] %, p= 0.03) και γλυκόζη νηστείας (0.34 [ 0.69, 0.00] mmol/L, p= 0.05) στην ομάδα LCD + EX.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Συμπερασματικά, τα συνολικά αποτελέσματα της σύγκρισης μεταξύ δίαιτας χαμηλών υδατανθράκων σε συνδυασμό με άσκηση (LCD + EX) και δίαιτας χωρίς περιορισμό υδατανθράκων σε συνδυασμό με άσκηση (NRD + EX) δεν έδειξαν διαφορές στον γλυκαιμικό έλεγχο και στους περισσότερους μεταβολικούς δείκτες σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔΤ2). Τα ευρήματά ανέδειξαν ένα μέτριο όφελος του σχήματος LCD + EX στον γλυκαιμικό έλεγχο κατά το αρχικό στάδιο της παρέμβασης, συγκριτικά με το NRD + EX, καθώς και επιλεκτικές βελτιώσεις στο λιπιδαιμικό προφίλ. Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν ότι το LCD + EX αποτελεί μια βιώσιμη προσέγγιση στις μη φαρμακολογικές στρατηγικές διαχείρισης του ΣΔΤ2 και αναδεικνύουν την ανάγκη ενσωμάτωσης αλλαγών στον τρόπο ζωής ως βασικού συστατικού του θεραπευτικού πλάνου. Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν να εστιάσουν στις διαφορές μεταξύ διαφορετικών τύπων δίαιτας χαμηλών υδατανθράκων, επιτρέποντας εξατομικευμένες κλινικές συστάσεις.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. GBD 2021 Diabetes Collaborators. Global, regional, and national burden of diabetes from 1990 to 2021, with projections of prevalence to 2050: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet. 2023;402(10397):203-234.
  2. International Diabetes Federation. Diabetes Atlas. 11th ed. International Diabetes Federation; 2025.
  3. Sacks DB, Arnold M, Bakris GL, et al. Guidelines and recommendations for laboratory analysis in the diagnosis and management of diabetes mellitus. Clin Chem. 2023;69(8):808-868.
  4. Wang Z, Chen J, Zhu L, et al. Metabolic disorders and risk of cardiovascular diseases: a two-sample mendelian randomization study. BMC Cardiovasc Disord. 2023;23(1):529.
  5. Handelsman Y, Butler J, Bakris GL, et al. Early intervention and intensive management of patients with diabetes, cardiorenal, and metabolic diseases. J Diabetes Complications. 2023;37(2):108389.
  6. Espinola OP, Tobias DK, Manson JE. The role of lifestyle interventions for the prevention and treatment of type 2 diabetes: a narrative review. Am J Lifestyle Med. 2025; (in press).
  7. U.S. Department of Agriculture and U.S. Department of Health and Human Services. Dietary Guidelines for Americans 2020–2025. U.S. Government Publishing Office; 2020.
  8. Silverii GA, Cosentino C, Santagiuliana F, et al. Effectiveness of low carbohydrate diets for long-term weight loss in obese individuals: a meta-analysis of randomized controlled trials. Diabetes Obes Metab. 2022;24(8):1458-1468.
  9. Evert AB, Dennison M, Gardner CD, et al. Nutrition therapy for adults with diabetes or prediabetes: a consensus report. Diabetes Care. 2019;42(5):731-754.
  10. Merrill JD, Soliman D, Kumar N, et al. Low carbohydrate and very-low-carbohydrate diets in patients with diabetes. Diabetes Spectr. 2020;33(2):133-142.
  11. Dehghan M, Mente A, Zhang X, et al. Associations of fats and carbo- hydrate intake with cardiovascular disease and mortality in 18 countries from five continents (PURE): a prospective cohort study. Lancet. 2017;390(10107):2050-2062.
  12. Blaak EE, Antoine JM, Benton D, et al. Impact of postprandial glycaemia on health and prevention of disease. Obes Rev. 2012;13(10):923-984.
  13. Fiuza-Luces C, Santos-Lozano A, Joyner M, et al. Exercise benefits in cardiovascular disease: beyond attenuation of traditional risk factors. Nat Rev Cardiol. 2018;15(12):731-743.
  14. Kanaley JA, Colberg SHERIR, Corcoran MATTHEWH, et al. Exercise/physical activity in individuals with type 2 diabetes: a consensus statement from the american college of sports medicine. Med SciSports Exerc. 2022;54(2):353-368.
  15. Al-Mhanna SB, Poon ET-C, Franklin BA, et al. Comparative effectiveness of high-intensity interval training and moderate-intensity continuous training on cardiometabolic health in patients with diabesity: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Diabetol Metab Syndr. 2025;17(1):331. 1945
  16. Poon ET, Li H-Y, Kong APS, et al. Efficacy of high-intensity interval training in individuals with type 2 diabetes mellitus: an umbrella review of systematic reviews and meta-analyses. Diabetes Obes Metab. 2025;27(4):1719-1734.
  17. Poon ET, Wong PS, Kong APS, et al. Efficacy of exercise-based interventions for prediabetes: an umbrella review of meta-analyses of randomised controlled trials. EClinicalMedicine. 2025;90:103606.
  18. Syeda USA, Battillo D, Visaria A, et al. The importance of exercise for glycemic control in type 2 diabetes. Am J Med Open. 2023;9:100031.
  19. Zhao X, He Q, Zeng Y, et al. Effectiveness of combined exercise in people with type 2 diabetes and concurrent overweight/obesity: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2021;11(10):e046252.
  20. Kelly T, Unwin D, Finucane F. Low-carbohydrate diets in the management of obesity and type 2 diabetes: a review from clinicians using the approach in practice. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(7):2557.
  21. Han Y, Cheng B, Guo Y, et al. A low-carbohydrate diet realizes medication withdrawal: a possible opportunity for effective glycemic control. Front Endocrinol (Lausanne). 2021;12:779636.
  22. Santos FL, Esteves SS, da Costa Pereira A, et al. Systematic review and meta-analysis of clinical trials of the effects of low carbohydrate diets on cardiovascular risk factors. Obes Rev.2012;13(11):1048-1066.
  23. Bueno NB, de Melo ISV, de Oliveira SL, et al. Very-low carbohydrate ketogenic diet v. low-fat diet for long-term weight loss: a meta-analysis of randomised controlled trials. Br J Nutr. 2013;110(7):1178-1187.
  24. Kelly T, Unwin D, Finucane F. Low-carbohydrate diets in the management of obesity and type 2 diabetes: a review from clinicians using the approach in practice. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(7):2557.
  25. Han Y, Cheng B, Guo Y, et al. A low-carbohydrate diet realizes medication withdrawal: a possible opportunity for effective glycemic control. Front Endocrinol (Lausanne). 2021;12:779636.
  26. Santos FL, Esteves SS, da Costa Pereira A, et al. Systematic review and meta-analysis of clinical trials of the effects of low carbohydrate diets on cardiovascular risk factors. Obes Rev. 2012;13(11):1048-1066.
  27. Bueno NB, de Melo ISV, de Oliveira SL, et al. Very-low carbohydrate ketogenic diet v. low-fat diet for long-term weight loss: a meta-analysis of randomised controlled trials. Br J Nutr. 2013;110(7):1178-1187.
Top