Επιμέλεια: Εμμανουήλ Κόρακας
Davies, M. J., Aroda, V. R., Rosenstock, J., Capehorn, M., Pedersen, S. D., Morizzo, E., Malhotra, S., Johansson, P. A., Grice, D., Andersson, A., Rizi, E. P., & Sjöström, C. D. (2026). Lancet (London, England), 407(10547), 2503–2514.
Υπόβαθρο
Η elecoglipron (AZD5004) είναι ένας από του στόματος μικρομοριακός αγωνιστής του υποδοχέα του GLP-1 (glucagon-like peptide-1), ο οποίος χορηγείται μία φορά ημερησίως χωρίς περιορισμούς στη λήψη τροφής ή υγρών και βρίσκεται υπό ανάπτυξη για τη διαχείριση του σωματικού βάρους σε άτομα με παχυσαρκία ή υπέρβαρο και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Στη μελέτη αυτή αξιολογήθηκαν η αποτελεσματικότητα, η ασφάλεια και η ανεκτικότητα της elecoglipron σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο (placebo) σε άτομα με παχυσαρκία ή υπέρβαρο και τουλάχιστον μία πάθηση σχετιζόμενη με το σωματικό βάρος, χωρίς σακχαρώδη διαβήτη.
Μέθοδοι
Πρόκειται για μια διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη μελέτη φάσης 2 διερεύνησης δόσεων, με συνολική διάρκεια θεραπείας 36 εβδομάδων. Οι συμμετέχοντες στρατολογήθηκαν από ερευνητικά κέντρα και νοσοκομεία στην Αυστραλία, τον Καναδά, τη Γερμανία, την Ιαπωνία, την Ταϊβάν, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στη μελέτη εντάχθηκαν ενήλικες ηλικίας 18 ετών ή μεγαλύτεροι, με παχυσαρκία (BMI ≥30 kg/m²) ή υπέρβαρο (BMI ≥27 kg/m²) και τουλάχιστον μία συνοδό πάθηση σχετιζόμενη με το αυξημένο σωματικό βάρος, χωρίς σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Οι κατάλληλοι συμμετέχοντες τυχαιοποιήθηκαν σε αναλογία 2:3:3:3:3:5 ώστε να λάβουν elecoglipron 5 mg, 15 mg, 50 mg, 75 mg με εβδομαδιαία τιτλοποίηση ή 75 mg με τιτλοποίηση ανά δύο εβδομάδες, ή αντίστοιχο placebo.
Η elecoglipron χορηγήθηκε ως από του στόματος δισκίο μία φορά ημερησίως χωρίς τιτλοποίηση στις δόσεις των 5 mg και 15 mg, ενώ οι υψηλότερες δόσεις χορηγήθηκαν με τρία διαφορετικά σχήματα σταδιακής αύξησης της δόσης. Η ημερήσια δόση των 50 mg αξιολογήθηκε με αύξηση της δόσης κάθε τέσσερις εβδομάδες, ενώ η δόση των 75 mg αξιολογήθηκε είτε με εβδομαδιαία αύξηση είτε με αύξηση κάθε δύο εβδομάδες.
Οι συμμετέχοντες, οι θεράποντες ιατροί και ο χορηγός της μελέτης δεν γνώριζαν την κατανομή της θεραπείας.
Τα δύο πρωτεύοντα καταληκτικά σημεία ήταν:
- η ποσοστιαία μεταβολή του σωματικού βάρους από την έναρξη έως την εβδομάδα 26 και
- το ποσοστό των συμμετεχόντων που πέτυχαν απώλεια σωματικού βάρους τουλάχιστον 5% έως την εβδομάδα 26.
Η ασφάλεια και η ανεκτικότητα αξιολογήθηκαν σε όλους τους συμμετέχοντες που έλαβαν τουλάχιστον μία δόση της υπό μελέτη θεραπείας.
Η μελέτη είναι καταχωρημένη στο ClinicalTrials.gov (NCT06579092) και έχει ολοκληρωθεί.
Ευρήματα
Από τις 8 Οκτωβρίου 2024 έως τις 18 Φεβρουαρίου 2025, 472 άτομα αξιολογήθηκαν ως προς την πιθανή συμμετοχή τους στη μελέτη. Από αυτά, 162 δεν πληρούσαν τα κριτήρια ένταξης και 310 συμμετέχοντες τυχαιοποιήθηκαν στις διάφορες ομάδες θεραπείας με elecoglipron ή placebo.
Συνολικά, 288 συμμετέχοντες (93%) ολοκλήρωσαν τη μελέτη και 231 (75%) ολοκλήρωσαν την προκαθορισμένη θεραπεία.
Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 48,4 έτη (SD 13,7). Οι 225 (73%) ήταν γυναίκες και οι 85 (27%) άνδρες. Το μέσο σωματικό βάρος ήταν 106,9 kg (SD 24,1) και ο μέσος δείκτης μάζας σώματος 38,2 kg/m² (SD 7,2).
Στην εβδομάδα 26, η εκτιμώμενη μέση μεταβολή του σωματικού βάρους από την έναρξη κυμάνθηκε από −2,6% με elecoglipron 5 mg έως −10,5% με elecoglipron 75 mg και εβδομαδιαία τιτλοποίηση, έναντι −0,6% στην ομάδα του placebo.
Το εκτιμώμενο ποσοστό των συμμετεχόντων που πέτυχαν απώλεια σωματικού βάρους τουλάχιστον 5% έως την εβδομάδα 26 κυμάνθηκε από 40,4% έως 88,8% στις ομάδες της elecoglipron, έναντι 15,6% στην ομάδα του placebo.
Ανεπιθύμητες ενέργειες αναφέρθηκαν στο 84% (27 από 32) έως 98% (48 από 49) των συμμετεχόντων στις ομάδες της elecoglipron, έναντι 84% (68 από 81) στην ομάδα του placebo. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν η ναυτία, η δυσκοιλιότητα, η διάρροια, η κεφαλαλγία και ο έμετος.
Ερμηνεία
Η από του στόματος χορήγηση elecoglipron μία φορά ημερησίως οδήγησε σε κλινικά σημαντική απώλεια σωματικού βάρους και παρουσίασε προφίλ ασφάλειας και ανεκτικότητας συμβατό με εκείνο της κατηγορίας των αγωνιστών του υποδοχέα GLP-1 στη συγκεκριμένη μελέτη φάσης 2 διερεύνησης δόσεων, υποστηρίζοντας τη συνέχιση της κλινικής ανάπτυξής της μέσω μελετών φάσης 3 σε άτομα με παχυσαρκία ή υπέρβαρο.